Thông tư 99/2025/TT-BTC quy định chế độ kế toán doanh nghiệp

1. Thay đổi hệ thống biểu mẫu, tài khoản và báo cáo tài chính

Thông tư 99/2025/TT-BTC ban hành lại 4 phụ lục kèm theo, trong đó có nhiều điều chỉnh đáng chú ý:

• Phụ lục 1: Danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán (được cập nhật, tinh gọn).

• Phụ lục 2: Hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp (điều chỉnh chi tiết hơn về kết cấu và nội dung phản ánh).

• Phụ lục 3: Sổ kế toán – gồm 42 mẫu (giảm 3 mẫu so với Thông tư 200/2014/TT-BTC).

• Phụ lục 4: Biểu mẫu Báo cáo tài chính, bổ sung hướng dẫn về thuyết minh báo cáo và thông tin trình bày.

Việc tinh giản hệ thống biểu mẫu giúp doanh nghiệp dễ dàng áp dụng, giảm thủ tục, đồng thời tạo thuận lợi cho quá trình kế toán điện tử và báo cáo tài chính trực tuyến.

2. Bổ sung quy định về quản trị và kiểm soát nội bộ trong kế toán doanh nghiệp

Theo Điều 3 Thông tư 99/2025/TT-BTC, Bộ Tài chính lần đầu tiên quy định rõ trách nhiệm quản trị và kiểm soát nội bộ trong công tác kế toán:

• Doanh nghiệp phải xây dựng quy chế quản trị nội bộ hoặc tài liệu tương đương, xác định rõ quyền hạn, nghĩa vụ, trách nhiệm của từng bộ phận, cá nhân trong việc tạo lập và quản lý giao dịch kinh tế.

• Mọi giao dịch kinh tế phát sinh phải tuân thủ pháp luật và chính sách tài chính hiện hành.

• Doanh nghiệp cần tổ chức hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ để đảm bảo minh bạch, trung thực và phòng ngừa rủi ro tài chính.

Quy định này giúp tăng tính liêm chính và minh bạch tài chính, phù hợp với yêu cầu quản trị doanh nghiệp hiện đại.

3. Quy định mới về kế toán khi sử dụng đơn vị tiền tệ khác Đồng Việt Nam

Thông tư 99/2025/TT-BTC cho phép doanh nghiệp lựa chọn đơn vị tiền tệ trong kế toán không phải là Đồng Việt Nam, nhưng phải thực hiện chuyển đổi báo cáo tài chính sang Đồng Việt Nam khi công bố hoặc nộp cho cơ quan nhà nước.

a) Về nguyên tắc trình bày:

• Báo cáo tài chính pháp lý công bố tại Việt Nam bắt buộc phải trình bày bằng Đồng Việt Nam.

• Báo cáo tài chính được kiểm toán cũng phải là bản trình bày bằng Đồng Việt Nam.

b) Về phương pháp chuyển đổi:

• Tài sản và nợ phải trả: quy đổi theo tỷ giá mua – bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng nơi doanh nghiệp thường giao dịch tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán.

• Vốn chủ sở hữu: quy đổi theo tỷ giá thực tế tại ngày góp vốn hoặc đánh giá lại tài sản.

• Các khoản mục lợi nhuận và quỹ: quy đổi dựa trên tỷ giá thực tế tại thời điểm phát sinh hoặc tỷ giá bình quân kỳ kế toán (nếu chênh lệch nhỏ).

c) Về xử lý chênh lệch tỷ giá:

• Chênh lệch tỷ giá do chuyển đổi được ghi nhận vào “Chênh lệch tỷ giá hối đoái” thuộc phần vốn chủ sở hữu trong Báo cáo tình hình tài chính.

• Doanh nghiệp phải trình bày rõ ảnh hưởng của việc chuyển đổi trên Bản thuyết minh Báo cáo tài chính.

4. Hiệu lực thi hành

Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho tất cả doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam, trừ các trường hợp áp dụng chế độ kế toán đặc thù (ví dụ: tổ chức tín dụng, bảo hiểm, doanh nghiệp siêu nhỏ,…).

Việc ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC thể hiện bước cải cách mạnh mẽ trong lĩnh vực kế toán doanh nghiệp, nhằm:

• Cập nhật chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) theo hướng hội nhập IFRS.

• Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác kế toán – tài chính.

• Tăng cường quản trị, kiểm soát nội bộ và minh bạch tài chính.