Luật Viên chức sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 10 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Luật mới quy định nhiều nội dung quan trọng liên quan đến chế độ tiền lương, tiền thưởng, tiền làm thêm giờ cũng như mở rộng quyền nghề nghiệp và quyền tham gia hoạt động kinh doanh của viên chức.
Viên chức được hưởng đầy đủ tiền lương, tiền thưởng theo vị trí việc làm
Theo Luật Viên chức sửa đổi, viên chức được hưởng:
-
Tiền lương
-
Tiền thưởng
-
Các khoản thu nhập khác
trên cơ sở kết quả, hiệu quả công việc gắn với vị trí việc làm đảm nhiệm. Đây là điểm mới thể hiện rõ định hướng trả lương theo năng lực, hiệu quả, thay vì cào bằng như trước đây.
Bên cạnh đó, luật cũng quy định viên chức được hưởng đầy đủ các chế độ liên quan đến tiền lương theo quy định của pháp luật và quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập.
Quy định rõ về tiền làm thêm giờ, làm việc ban đêm
Một điểm đáng chú ý là Luật Viên chức sửa đổi đã ghi nhận rõ quyền hưởng tiền làm thêm giờ của viên chức. Theo đó, viên chức được hưởng:
-
Tiền làm thêm giờ
-
Tiền lương làm việc vào ban đêm
-
Công tác phí
-
Các chế độ khác liên quan đến tiền lương
Việc chi trả căn cứ vào quy định của pháp luật hiện hành và khả năng tài chính, quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị sự nghiệp công lập.
Thanh toán tiền nghỉ hằng năm chưa sử dụng
Luật mới tiếp tục khẳng định quyền nghỉ ngơi của viên chức, bao gồm:
-
Nghỉ hằng năm
-
Nghỉ lễ, Tết
-
Nghỉ việc riêng
-
Nghỉ không hưởng lương theo pháp luật lao động
Trường hợp do yêu cầu công việc, viên chức không sử dụng hoặc sử dụng không hết số ngày nghỉ hằng năm, thì được thanh toán tiền cho những ngày chưa nghỉ, phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ và khả năng tài chính của đơn vị.
Chính sách ưu đãi đối với viên chức làm việc ở vùng khó khăn
Luật Viên chức sửa đổi tiếp tục duy trì và khẳng định chính sách ưu đãi đối với viên chức làm việc tại:
-
Miền núi, biên giới, hải đảo
-
Vùng sâu, vùng xa
-
Vùng dân tộc thiểu số
-
Vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn
-
Nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm
-
Lĩnh vực sự nghiệp đặc thù
Các đối tượng này được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật.
Viên chức được bảo vệ, bình đẳng và có quyền từ chối nhiệm vụ trái pháp luật
Trong hoạt động nghề nghiệp, Luật Viên chức sửa đổi quy định viên chức:
-
Được pháp luật bảo vệ khi thực hiện hoạt động nghề nghiệp
-
Được đối xử bình đẳng trong phát triển nghề nghiệp
-
Được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn
-
Được bảo đảm điều kiện làm việc, trang thiết bị
-
Được cung cấp thông tin liên quan đến nhiệm vụ
Đáng chú ý, viên chức có quyền từ chối thực hiện nhiệm vụ nếu cho rằng nhiệm vụ đó trái với quy định của pháp luật.
Viên chức được xem xét miễn, giảm hoặc loại trừ trách nhiệm
Luật mới bổ sung quy định quan trọng: viên chức được xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật và quyết định của cấp có thẩm quyền trong những trường hợp phù hợp.
Ngoài ra, viên chức cũng có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng làm việc theo quy định của pháp luật.
Viên chức được góp vốn, tham gia quản lý và điều hành doanh nghiệp
Một trong những nội dung được quan tâm nhất của Luật Viên chức sửa đổi là việc mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh doanh của viên chức.
Theo đó, từ 1/7/2026, viên chức:
-
Được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật chuyên ngành không cấm
-
Được hành nghề với tư cách cá nhân nếu không xung đột lợi ích và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp
-
Được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập
Việc tham gia này phải không xung đột lợi ích, tuân thủ quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật doanh nghiệp và pháp luật chuyên ngành có liên quan.
Đối với viên chức giữ chức vụ quản lý, việc ký hợp đồng hoặc tham gia hoạt động bên ngoài phải được sự đồng ý bằng văn bản của cơ quan quản lý cấp trên.
Hiệu lực thi hành
Luật Viên chức sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước thay đổi lớn trong chính sách tiền lương, thu nhập và quyền nghề nghiệp của viên chức, hướng tới tăng quyền – gắn trách nhiệm – bảo đảm minh bạch và hiệu quả trong khu vực sự nghiệp công lập.