Khối C00 và câu hỏi còn bỏ ngỏ

I. Những tín hiệu mới từ mùa tuyển sinh 2025

Năm 2025, Trường Đại học Mở Hà Nội chính thức công bố không xét tuyển tổ hợp Văn – Sử – Địa (C00) cho tất cả các ngành, kể cả các ngành thuộc lĩnh vực xã hội. Đây không phải là một trường hợp đơn lẻ. Trước đó, nhiều trường đại học khác như Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội cũng đã lần lượt “nói không với C00”.

Thay vào đó, các tổ hợp có yếu tố Toán, Tiếng Anh, Tin học đang dần trở thành xu hướng chủ đạo. Những tổ hợp mới này, theo các trường, giúp đánh giá toàn diện hơn về năng lực tư duy, khả năng hội nhập và khả năng thích ứng công nghệ của người học.

Không thể phủ nhận: đây là một sự dịch chuyển mạnh mẽ – và có phần tất yếu – trong bối cảnh xã hội đang thay đổi rất nhanh.

II. Một bước đi theo dòng chảy hiện đại

Thật ra, nếu nhìn dưới góc độ yêu cầu của thị trường lao động hiện nay, việc tăng cường tuyển sinh qua các tổ hợp có môn Toán, Tiếng Anh hay Tin học là điều hoàn toàn có lý.

Thế giới đang bước vào thời đại mà kỹ năng số, tư duy logic và khả năng giao tiếp toàn cầu trở thành chìa khóa cho hầu hết mọi ngành nghề – kể cả những ngành tưởng như thuần xã hội như luật, báo chí, quản trị văn hóa hay du lịch.

Việc nâng cao năng lực ngôn ngữ và phân tích số liệu cũng giúp sinh viên có thể học lên cao, làm việc trong môi trường quốc tế, hoặc tiếp cận tri thức toàn cầu một cách tự tin hơn.

Từ góc nhìn ấy, thay đổi cách xét tuyển không phải là bước lùi, mà là một nỗ lực thích nghi với một thế giới đang vận động.

III. Nhưng liệu có điều gì chúng ta đang đánh mất?

Tuy nhiên, có lẽ cũng đến lúc chúng ta nên tự hỏi một cách nhẹ nhàng nhưng nghiêm túc: liệu khi khối C00 dần vắng bóng, chúng ta có đang đánh đổi điều gì đó sâu xa hơn không?

Khối C00 – với ba môn Văn, Sử, Địa – không chỉ là một tổ hợp xét tuyển. Nó còn là biểu tượng của một trường phái học thuật giàu chất nhân văn, gắn với truyền thống giáo dục lâu đời và những câu chuyện làm người sâu sắc.

• Môn Văn giúp con người biết rung cảm, biết viết, biết thấu hiểu cảm xúc.

• Môn Sử dạy ta nhớ về cội nguồn, trân trọng những hy sinh và bài học của quá khứ.

• Môn Địa giúp ta hiểu về con người, về không gian sống, về thế giới quanh mình.

Loại bỏ khối C00 khỏi tất cả các ngành xã hội liệu có khiến học sinh xem nhẹ những môn học ấy, và rồi từ đó dẫn tới một thế hệ thiếu vốn văn hóa, nghèo lý tưởng và yếu khả năng phản biện xã hội?

Liệu chúng ta có đang dần quay lưng với cốt lõi nhân văn của giáo dục, trong khi vẫn luôn khẳng định: giáo dục là để hình thành con người toàn diện, chứ không phải chỉ để cung cấp kỹ năng?

IV. Có thể cải cách hòa nhập mà không bị hòa tan ?

Câu trả lời, có lẽ, không nằm ở việc “nên hay không nên giữ khối C00”, mà nằm ở cách chúng ta tổ chức sự thay đổi một cách hài hòa, nhân bản.

Chúng ta hoàn toàn có thể:

• Giữ tổ hợp C00 cho những ngành thật sự cần đến chiều sâu lý luận, phân tích xã hội, lịch sử, triết học, văn hóa.

• Đồng thời mở rộng các tổ hợp mới cho những ngành có yếu tố công nghệ, quản trị, ngoại ngữ.

• Khuyến khích học sinh học đều các môn trong chương trình phổ thông, nhưng trao cơ hội để các em được thi vào đại học bằng tổ hợp phù hợp nhất với năng lực và sở trường của mình.

Đó là cách cải cách có lý, có tình – không chạy theo xu hướng, cũng không níu giữ quá khứ một cách bảo thủ.

V. Lời kết

Giáo dục cần cải cách. Nhưng cải cách không thể chỉ dựa trên sự thuận tiện của nhà trường hay trào lưu xã hội. Nó cần được đặt trên nền tảng của giá trị con người, bối cảnh văn hóa và chiều sâu bản sắc dân tộc.

Khối C00 có thể không còn giữ vai trò trung tâm trong tuyển sinh như trước. Nhưng chừng nào chúng ta còn tin rằng giáo dục là để hình thành một con người biết cảm, biết nghĩ, biết yêu quê hương và sống có trách nhiệm – thì chừng đó, Văn – Sử – Địa vẫn xứng đáng có một chỗ đứng trang trọng trong hệ sinh thái giáo dục quốc gia.

Cải cách, nhưng đừng vội vàng đánh rơi những điều làm nên chiều sâu của một dân tộc