Ngày 10/12, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Viên chức sửa đổi, mở rộng đáng kể quyền của viên chức từ 1/7/2026 trong hoạt động nghề nghiệp và kinh doanh. Luật mới tạo hành lang pháp lý để viên chức tăng thu nhập hợp pháp, đồng thời đặt ra các yêu cầu minh bạch nhằm ngăn ngừa xung đột lợi ích.
Mở rộng quyền làm thêm, ký hợp đồng ngoài đơn vị
Theo Luật Viên chức sửa đổi, viên chức được quyền ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu không bị pháp luật chuyên ngành cấm và không làm phát sinh xung đột lợi ích.
Việc làm thêm phải phù hợp với nội dung trong hợp đồng làm việc hiện tại, tuân thủ đạo đức nghề nghiệp và không ảnh hưởng đến nhiệm vụ được giao.
Nếu hợp đồng làm việc chưa quy định rõ, viên chức phải có văn bản xin ý kiến chấp thuận của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập. Đối với người đứng đầu đơn vị, khi muốn ký hợp đồng ngoài giờ, cần có văn bản đồng ý của cơ quan cấp trên trực tiếp.
Cho phép hành nghề cá nhân nếu pháp luật không cấm
Từ 1/7/2026, viên chức được hành nghề cá nhân trong các lĩnh vực pháp luật cho phép. Khi hành nghề, viên chức phải:
-
Không lợi dụng vị trí, thông tin hoặc tài sản của đơn vị để trục lợi
-
Tuân thủ quy định phòng, chống xung đột lợi ích
-
Thực hiện đúng đạo đức nghề nghiệp và kỷ luật công vụ
Quy định mới này giúp viên chức có thêm không gian phát triển chuyên môn và tăng thu nhập hợp pháp ngoài giờ làm việc.
Viên chức được góp vốn, lập doanh nghiệp, tham gia quản trị
Một điểm đột phá lớn của Luật Viên chức sửa đổi là cho phép viên chức được góp vốn, lập doanh nghiệp và tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở giáo dục, bệnh viện hoặc tổ chức khoa học ngoài công lập.
Trước đó, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ lo ngại về nguy cơ xung đột lợi ích. Tiếp thu ý kiến này, cơ quan soạn thảo đã hoàn thiện quy định theo hướng chặt chẽ: viên chức phải hoàn thành nhiệm vụ tại đơn vị, tuân thủ nguyên tắc phòng chống tham nhũng và không được sử dụng sai tài sản công.
Ưu tiên mở rộng quyền đối với nhà khoa học và giảng viên đại học
Luật mới cho phép viên chức trong các đơn vị sự nghiệp khoa học – công nghệ và cơ sở giáo dục đại học công lập được thực hiện toàn bộ quyền nêu trên, đồng thời áp dụng thêm các quyền theo pháp luật chuyên ngành như:
-
Luật Khoa học và Công nghệ
-
Luật Chuyển giao công nghệ
-
Luật Giáo dục đại học
-
Luật Doanh nghiệp
Nhờ đó, đội ngũ nghiên cứu và giảng viên có nhiều cơ hội tham gia dự án chuyển giao công nghệ, thành lập doanh nghiệp khoa học – công nghệ, tư vấn chuyên môn hoặc giữ chức vụ tại các tổ chức ngoài công lập.
Vẫn siết trách nhiệm và minh bạch trong hoạt động công vụ
Mặc dù mở rộng đáng kể quyền của viên chức từ 1/7/2026, luật đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về:
-
Không sử dụng sai tài sản công
-
Không làm ảnh hưởng tiến độ, chất lượng nhiệm vụ
-
Không vi phạm đạo đức nghề nghiệp
-
Không để xảy ra xung đột lợi ích
Trường hợp vi phạm sẽ bị xử lý từ kỷ luật đến chấm dứt hợp đồng theo mức độ.
Luật Viên chức sửa đổi đánh dấu sự thay đổi lớn trong chính sách đối với hơn 1 triệu viên chức. Việc mở rộng quyền làm thêm, hành nghề cá nhân và đặc biệt là quyền viên chức được góp vốn, lập doanh nghiệp nhằm thúc đẩy thu nhập hợp pháp và năng lực sáng tạo của đội ngũ viên chức, đồng thời bảo đảm minh bạch, trách nhiệm và kỷ luật trong khu vực công.