Tiền lì xì được xem là tài sản riêng của trẻ em, tuy nhiên việc cha mẹ giữ và quản lý khoản tiền này như thế nào cho đúng quy định pháp luật là vấn đề không phải ai cũng nắm rõ.
Tiền lì xì có phải là tài sản riêng của con không?
Lì xì (mừng tuổi) là phong tục truyền thống phổ biến của người Việt Nam trong dịp Tết Nguyên đán. Dưới góc độ pháp lý, tiền lì xì được coi là tài sản được tặng cho riêng, thuộc tài sản riêng của người con.
Căn cứ Điều 76 Luật Hôn nhân và Gia đình, việc quản lý tài sản riêng của con được quy định như sau:
-
Con từ đủ 15 tuổi trở lên có thể tự mình quản lý tài sản riêng hoặc nhờ cha mẹ quản lý.
-
Tài sản riêng của con dưới 15 tuổi, hoặc con mất năng lực hành vi dân sự, do cha mẹ quản lý. Cha mẹ có thể ủy quyền cho người khác quản lý nếu cần thiết.
-
Tài sản riêng do cha mẹ quản lý phải được giao lại cho con khi con đủ 15 tuổi, trừ trường hợp cha mẹ và con có thỏa thuận khác.
-
Cha mẹ không quản lý tài sản riêng của con trong trường hợp con có người giám hộ khác theo quy định pháp luật hoặc người tặng tài sản đã chỉ định người quản lý.
Như vậy, cha mẹ có quyền giữ hộ tiền lì xì của con trong các trường hợp:
-
Con dưới 15 tuổi;
-
Con mất năng lực hành vi dân sự;
-
Con từ đủ 15 tuổi trở lên nhưng tự nguyện nhờ cha mẹ quản lý.
Cha mẹ giữ hộ tiền lì xì của con nhưng không trả có bị phạt không?
Về nguyên tắc, cha mẹ chỉ là người quản lý tài sản, không phải chủ sở hữu tiền lì xì của con. Nếu cha mẹ chiếm giữ, sử dụng tiền lì xì của con mà không trả, không vì lợi ích của con, thì có thể bị xem là hành vi xâm phạm tài sản riêng.
Theo Điều 44 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi này có thể bị coi là bạo lực về kinh tế trong gia đình.
Cụ thể, phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi:
-
Chiếm đoạt tài sản riêng của thành viên khác trong gia đình;
-
Kiểm soát tài sản, thu nhập của thành viên gia đình nhằm tạo sự lệ thuộc về vật chất hoặc tinh thần.
Biện pháp khắc phục hậu quả
Ngoài tiền phạt, người vi phạm còn có thể bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, gồm:
-
Buộc trả lại số tiền đã chiếm giữ trái phép;
-
Trường hợp tài sản đã bị tiêu dùng, tẩu tán, tiêu hủy thì buộc nộp lại số tiền tương ứng với giá trị tài sản.
Lưu ý trong thực tế
Mặc dù pháp luật có quy định xử phạt rõ ràng, nhưng trong thực tế, với truyền thống văn hóa gia đình Á Đông, phần lớn con cái tự nguyện đồng ý để cha mẹ giữ tiền lì xì nhằm quản lý, chi tiêu chung hoặc tiết kiệm cho con.
Do đó, rất hiếm trường hợp áp dụng chế tài xử phạt đối với hành vi cha mẹ giữ tiền lì xì của con, trừ khi phát sinh tranh chấp hoặc khiếu nại cụ thể.